Maxaad u go'doonsan tahay?

Ku saabsan kalagooyska suurtogalka ah (isolation)

Sababta laguu karantiilay?

Kalagooys (karantiil) waa la adeegsadaa marka qofku muujiyo calaamado cudur faafa oo suuragal ah. Tani waa mid ka mid ah tallaabooyinka caafimaadka dadweynaha ee ugu muhiimsan oo lagu joojiyo fiditaanka cudurka lana ilaaliyo dadka kale.

Ujeeddada aan ka leenahay karantiilka?

1. In laga hortago fiditaanka cudurka – qaar ka mid ah cudurada faafa si degdeg ah ayey u faaftaan, sidaas darteed karantiil hore ayaa yaraynaysa khatarta faafitaanka.
2. In la ilaaliyo deegaanka dhow iyo bulshada – xitaa haddii qofka uu dareemayo caafimaad, haddana cudurka wuu gudbin karaa.
3. In la hubiyo daryeel caafimaad oo habboon – karantiilku wuxuu hubiyaa in qofka uu helo daryeel caafimaad waqtigiisa ah iyo in caafimaadkiisa si dhow loo kormeero.
4. In la maareeyo faafitaan weyn oo suurtagal ah – jawaab degdeg ah iyo karantiil ayaa ka hortaga cudur faafa oo ballaaran.

Goorma ayaa karantiil loo baahan yahay?

• Haddii aad ka shakisan tahay in aad qabto hargab, oo leh calaamado sida qandho sare, qufac, iyo xanuun muruqyada ah.
• Haddii aad la kulanto calaamado la xiriira COVID-19, sida qandho, dhadhanka ama urka oo luma, neefsashada oo ku adkaata, ama daal aad u daran.
• Haddii laguu xaqiijiyo finanka jadeecada (chickenpox) ama jadeecada (measles), kuwaas oo si fudud hawada ku faafa.
• Haddii la ogaado calaamado qaaxo (tuberculosis) ah – sida qufac joogto ah, dhidid habeenkii iyo miisaan lumis – ilaa la xaqiijiyo in qofka aanu cudurka gudbinayn.
• Haddii ay jirto caabuq mindhicirka ah (tusaale ahaan: salmonella ama rotavirus), ilaa qofka aanu sii fidin cudur-sidaha saxaradiisa.

Tallaabooyinka la qaadayo

• Waxaa laguu kala fogeyn doonaa dadka kale muddo ku-meel-gaar ah.
• Dhakhtar ayaa ku baaraya.
• Dhakhtarku wuxuu kuu gudbin doonaa raajo (X-ray) si loo ogaado qaaxo.

Dhamaadka karantiilka

Dhamaadka karantiilku wuxuu ka dhigan yahay in qofkii qabay cudur faafa (tusaale: COVID-19, hargab, qaaxo, scabies ama cudur kale oo faafa) aanu hadda khatar ku ahayn dadka kale.

Muddada karantiilka waxay ku xiran tahay nooca cudurka:

COVID-19 – karantiilku badanaa wuxuu socdaa 5 ilaa 10 maalmood laga bilaabo bilowga calaamadaha ama natiijada togan ee tijaabada, laakiin keliya haddii qofka aanu qandho qabin ugu yaraan 24 saacadood iyo calaamadihiisa ay soo hagaagayaan.
Hargab ama cudurada kale ee neef-mareenka – waxaa lagu taliyaa in la go’do ilaa heerkulka jidhka uu caadi noqdo 24 saacadood ugu yaraan iyadoo aan la isticmaalin daawo, iyo calaamadaha waaweyn ay yaraanayaan.
Qaaxo (Tuberculosis) – karantiilku wuu sii socdaa ilaa daawayntu noqoto mid waxtar leh oo aanay jirin bakteeriyo nool oo weli ku jirta xaakada bukaanka (badanaa waxay qaadataa dhowr toddobaad).
Cudurada kale (tusaale: finanka jadeecada, jadeecada, scabies) – karantiilku wuu dhammaanayaa marka qofku aanu sii faafin cudurka, iyadoo lagu saleynayo nooca cudurka.

Karantiilku ciqaab ma aha.
Waa tallaabo caafimaad oo masuuliyad leh oo lagama maarmaan ah, taas oo ka caawisa ilaalinta bukaanka, xubnaha qoyskiisa, dadka la nool iyo shaqaalaha xarunta caafimaadka.