بۆچی ئێوە دابڕاوین؟

دەربارەی دابەشبوونی پەیوەندیدار (ئیزۆلەیشن)

بۆچی تۆ دابەشکراویت؟

دابەشبوون (ئیزۆلەیشن) ئەنجام دەدرێت کاتێک کەسێک نیشانەی نەخۆشیەکانی تووشبوونی بە نەخۆشییەکی تەندروستی نیشان دەدات. ئەمە یەکێکە لە چاره‌سەری سەرەکیی تەندروستی گشتی بۆ وەستاندنی بڵاوەبونی نەخۆشی و پاراستنی خەڵک.

ئەمەی ئێمە ئامانجمانە لە دابەشکردنەوە

1. ڕێگریکردن لە بڵاوەبونی نەخۆشی – هەندێک ڤایرۆس و میکرۆب زوو دەبڵێن، بەمەبەست دابەشکردنی زوو یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی بڵاوەبوون.
2. پاراستنی ژینگە و کۆمەڵگا – هەتا ئەگەر کەسەکە هەست بە خۆشبوونی بکات، هەر بەڵام دەتوانێت نەخۆشییەکە بگوازێت بە کەسانی تر.
3. دڵنیاکردن لە چاودێری تەندروستی دروست – دابەشکردن دڵنیای دەکاتەوە کە کەسەکە دەرمان و چاودێری پزیشکی بەکاتی خۆی وەردەگرێت.
4. بەڕێوەبردنی بڵاوەبوونی گەورە – وەڵامدانی خێرا و دابەشکردن یارمەتیدەرە بۆ ڕێگریکردن لە بڵاوەبوونی گەورەتر.

کەی پێویستە دابەشبوون ئەنجام بدرێت؟

• ئەگەر گومان دەکەیت تووشی هەڵەبجار (فلو) بوویت، بە نیشانەکانی وەک گەرمبوون، کەسە، و ئازاری ماسوولەکان.
• ئەگەر تووشی نیشانەکانی کۆڤید-19 بوویت، وەک گەرمبوون، لەدەستدانی تام یان بۆن، هەست بە نەرمەبوونی سەرنج، و ماندووی زۆر.
• ئەگەر تووشی دەرەگ (chickenpox) یان جەدەرە (measles) بوویت، ئەوانە بە زوو دەبڵێن لە ڕێگەی ھەواوە.
• ئەگەر نیشانەی توبەرکۆلۆز (TB) دابین دەبیت، وەک کەسەی بەردەوام، عرقی شەو، و کەمبوونی قەبارە، تاوەکو دڵنیا بنرێت کە تۆ نەخۆش نیت.
• ئەگەر تووشی نەخۆشییەکانی ڕیخۆڵ (intestinal infections) بوویت، وەک سالمۆنیلا یان رۆتافایرۆس، تاوەکو نەبیت ئەو تووشبوونە بە پەیوەندیداراندا دەبڵێت.

ئەو کارانەی دەکرێت

• بەرەوپێش دەبیت لە خەڵک دابەش بکرێیت.
• پزیشکێک دەبینیت.
• پزیشکەکە دەتۆمارێت بۆ ئێکس-رەی بۆ دۆزینەوەی توبەرکۆلۆز.

کۆتاییی دابەشبوون

کۆتاییی دابەشبوون واتە ئەو کەسەی کە تووشی نەخۆشیەکی بڵاوبووەوە بووە (وەک کۆڤید-19، هەڵەبجار، توبەرکۆلۆز، سکیبیس یان نەخۆشییەکی تر) ئێستا مەترسییەک بۆ خەڵک نییە.

ماوەی دابەشبوون پەیوەندیدارە بە جۆری نەخۆشی:

کۆڤید-19 – دابەشبوون زۆرجار ٥ تا ١٠ ڕۆژ دەخایەن لە کاتی دەستپێکی نیشانەکان یان تاقیکردنەوەی تۆمارکراوە، بەڵام تەنها ئەگەر کەسەکە بە بێ گەرمبوون بێت بۆ ٢٤ کاتژمێر و نیشانەکانی باشتر بوونەوە.
هەڵەبجار یان نەخۆشییەکانی نەفەس – پێشنیار دەکرێت تاوەکو گەرمبوون بەکاردەهێنراوی دەرمان بێت بۆ ٢٤ کاتژمێر و نیشانە سەرەکییەکان کەم ببن.
توبەرکۆلۆز (TB) – دابەشبوون بەردەوامە تاوەکو دەرمانەکە کاریگەر دەبێت و باکتریاکانی ژێرخۆی نەخۆشەکە مردووبن (زۆرجار چەند هەفتەیەک دەخایەن).
نەخۆشییەکانی تر (وەک دەرەگ، جەدەرە، سکیبیس) – دابەشبوون کۆتایی دەهێنرێت کاتێک تووشبوو نەبێتە مەترسی بەپێی جۆری نەخۆشی.

دابەشبوون سزایەک نییە.
ئەمە چاره‌سەریەکی بەڕێوەبردنی تەندروستی گشتییە کە پاراستنە بۆ نەخۆشەکە، ئەندامانی خێزانەکەی، هاوژینەکانی و کارمەندانی ناوەندەکە.